Devlet Akli Nedir? Devlet Aklı Neye Denir?

Devlet Akli Nedir? Devlet Aklı Neye Denir?

Devlet aklı nedir? Devlet aklı neye denir? Özellikle 15 Temmuz ihanetinden sonra sık sık duyduğumuz Devlet Aklı kavramına Nizam-ül Mülk ve Spinoza'dan bakış.

Devlet aklı nedir? Devlet aklı neye denir? Özellikle 15 Temmuz ihanetinden sonra sık sık duyduğumuz Devlet Aklı kavramına Nizam-ül Mülk ve Spinoza'dan bakış.

Devletin diğer toplumsal örgütlenmelerden farklı bir yönü vardır. Dinî yapılar dâhil tüm toplumsal örgütlenmeler, varoluşlarını üstün bir ilkeye dayandırmaktadır ve herkesin o ilkeyi gözetmesi şarttır.

DEVLET AKLI, VAR KALMA SORUNU İLE İLGİLİDİR

Devlet aklı, var kalma sorunu ile ilgilidir. Devletin (ne olursa olsun) her şart ve zeminde varlığını sürdürmesi gerekir. Devlet, adına "siyâsî"dediğimiz şeyin temel belirleyicisidir. Egemenler için sistem, (ne olursa olsun) belirli siyâsî adımları devlet aklı paralelinde atmak İçin belirleyici güç olur.

DEVLETİN BEKASI İÇİN KULLANILMASI GEREKEN ENERJİ

Aynı şey İçin birkaç kişi iktidara talipse, o yer de bir kişiye aitse, bir iç çekişme başlayabilir. Devletin bekası için kullanılması gereken enerji, bu durumda iç çekişmelerin hâili için kullanılmaya başlanır. Devlet aklı bir hukuk sorunudur. Devlet aklı doktrini, hukukun askıya alınmasıdır.

Devlet, hukuk dışına çıkarak hukuku ikincilleştirir. Devletin aklında rutinin dışına çıkmak vardır. Devlet aklı tehdit sezdiğinde hukuku araçsallaştırabilir. Devlet aklının nasıl belirleneceği tartışmalı bir konudur. Aynı zamanda devlet aklı, "karar" sorunu ile ilintilidir.

DEVLET AKLI, DEVLETİN BEKASI İÇİN NE GEREKİYORSA ONU YAPAR

Devlet aklının neyi gerektirdiğine birinin karar vermesi gerekir. Terörde hukuk sisteminin dışına çıkmayı öngören, devlet aklıdır. Devlet aklı, devletin bekası için ne gerekiyorsa onu yapar. Yakın tarihte yaşadığımız "Susurluk" ve "Yeşil" olaylarının ortaya çıkması sonucunda, bunun altındaki devlet aklını belirgin şekilde görebildik.

Günümüzde "belediyelere kayyum atanması" örnekleri de devlet aklıdır. "Kontracı" deyince de yine devlet aklına işaret ediyoruz. Buna göre, daha büyük iyilik için hukuk sisteminin dışına çıkılıp hayatlar imha edilebilir.

İHLÂL EDİLEN, MEVZUATLAR

Aslında burada "daha büyük iyilik" için ihlâl edilen, mevzuatlar ve ritüellerdir. Devlet aklını problematik yapan şey, devletin bekası için yapıldığı iddia edilen şey acaba gerçekten devlet bekası için mi?

DEVLET AKLI, DİĞER SÖYLEYİŞLE "HİKMET-İ HÜKÛMET"TİR

Devlet aklı, diğer söyleyişle "hikmet-i hükûmet"tir. "Hükümetin, yönetim kadrosunun yaptıklarında bir hikmet vardır' felsefesinden doğmuştur. Buradaki hikmet, devletin bekasının sağlanması sorununa çözüm bulunmasıdır. İktidarın merkezî bir noktadan dağılmasını buyruklar.

strateji.jpeg

TOPLUMUN HUZURU VE DEVLETİN EMNİYETİ

50'yi aşkın bölümün her birinde iç ve dış istihbarata ayrı bir önem atfetmiş, istihbaratı öncelemiştir Nizamülmülk. Devlet aklı, istihbaratı var olmanın tartışmasız şartı görmüş, toplumun huzuru ve devletin emniyetini hızlı ve güvenilir bu temel uygulamaya bağlamıştır. Spinozaya göre akıl, bilenlerdir. 

KURTLA KUZUYA AYNI DEREDEN SU İÇİREBİLMEK

Adil yöneticilerin olduğu zamanlarda cömertlik de artar. Adaletin nihaî hedefi, kurtla kuzuya aynı dereden su içirebilmektir. Nizamülmülk ve Spinoza'nın, devlet bekasını sağlamak noktasındaki düşünce ve uygulamaları devlet aklı olarak ele alınacaktır.

strateji.jpg

Burada önemli olan, sorun çıkmadan, toplumsal deneyimlerden yararlanarak ve gerektiğinde akıl yürüterek, toplum psikolojisini ihmâl etmeden doğru öngörüde bulunmak, sorun çıkmışsa da o sorunun uzun vadede getiri ve götürüşünü hesap ederek doğru yönetebilmektir.

Devlet aklını, bir nevi akıllı bir insanın çok daha gelişmiş hâli olarak müşahhaslaştırabiliriz. Sorunları oluşması bakımından önleyicilik ve ortaya çıkmış sorun varsa da bunu panik yapmadan çözmek örneğinin akıllı insanın özelliği olduğu gibi. 

Haber Editörü
Etiketler :

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.